Avrupa Uzay Ajansı verilerine göre, Dünya’nın yörüngesinde biriken kullanım dışı uydular ve roket kalıntılarından oluşan insan kaynaklı atıkların toplam kütlesi 17 bin tonu geride bıraktı. Görevini tamamlamış uzay araçları ile parçalanmalar sonucu oluşan milyonlarca enkaz, gelecekteki uzay misyonları ve aktif uydular için ciddi bir çarpışma tehdidi oluşturuyor.
Mevcut gözlem ağları yörüngede yer alan 46 bini aşkın yapay cismi düzenli biçimde izleyebiliyor. Aktif olarak hizmet veren uydu sayısı yaklaşık 16 bin seviyesinde kaydedilirken, takip sistemlerinin saptayamayacağı kadar ufak döküntüler hesaba katıldığında gerçek sayı çok daha yüksek boyutlara ulaşıyor.
Yörüngedeki Enkaz Parçalarının Boyut Dağılımı
ESA tarafından hazırlanan güncel modelleme çalışmalarına göre, uzayda 10 santimetreden geniş yaklaşık 68 bin 450 nesne yer alıyor. Genişliği 1 ile 10 santimetre arasında kalan parçaların miktarı 1,5 milyonu bulurken, 1 santimetreden küçük cisimlerin sayısı ise yüz milyonlarla ifade ediliyor.
Yüksek hızlarda seyreden küçük boyutlu parçacıklar, çalışan uzay araçlarına ve uydulara çarptığında ağır hasarlara yol açabiliyor. Olası bir çarpışmanın binlerce yeni parça üreterek zincirleme reaksiyon başlatma ihtimali, yörüngedeki çöplerin temizlenmesini zorunlu hale getiriyor.
Temizlik İçin ClearSpace-1 Görevi Planlanıyor
Artan riskler karşısında ESA, yalnızca yeni atık oluşumunu sınırlandırmakla kalmayıp yörüngedeki eski parçaları toplamayı amaçlıyor. Bu doğrultuda hayata geçirilen ClearSpace-1 misyonu ile işlevini yitirmiş bir uzay aracının yakalanarak kontrollü biçimde atmosferde imha edilmesi hedefleniyor.
Ajans, uzay araçlarının yörüngede onarılması, taşınması ve operasyonel ömürlerinin uzatılması üzerine de çalışmalar yürütüyor. Geliştirilen bu yöntemlerle yeni atık üretiminin azaltılması ve Dünya çevresindeki 17 bin tonluk riskli kütlenin denetim altına alınması planlanıyor.
