ABD Başkanı Donald Trump, Washington’ın Grönland’daki askeri faaliyetlerini artırmasını ve yeni üsler kurmasını öngören 10 sayfalık resmi anlaşmayı imzaladı. Herhangi bir mülkiyet ya da toprak devri barındırmayan metin, Grönland yönetiminin ilk kez bağımsız bir taraf olarak uluslararası bir anlaşmada yer almasını sağladı.
Salı günü kamuoyuna duyurulan 10 sayfalık metin, adaya ait toprakların ABD mülkiyetine geçmesini içermiyor. Ocak ayında Grönland’ı tamamen devralma niyetini açıklayan Trump, önceki değerlendirmesinde şu ifadeleri kullanmıştı:
“Başarı için psikolojik olarak gerekli olanın bu olduğunu hissediyorum. Mülkiyet size sadece bir belge imzalamakla veya bir üsse sahip olmakla elde edemeyeceğiniz şeyler ve unsurlar sağlar”
Danimarkalı yetkililer, ABD Başkanı’nın anlaşmadan geri çekilme ihtimalinden çekindikleri için mülkiyet konusundaki bu ayrımı öne çıkarmaktan kaçındı. Trump ise imzalanan metni şu sözlerle nitelendirdi:
“Avrupa ve Amerika Birleşik Devletleri için muazzam”
Diplomatik Süreç ve Askeri Boyut
Müzakere sürecinde yer alan diplomatik kaynaklar, aylarca süren titiz görüşmelerin ardından taslağın Trump’a sunulması için en elverişli anın beklendiğini bildirdi. Metnin Washington’ın adadaki yetkilerini genişletmesine rağmen siyasi maliyet oluşturduğunu belirten Danimarka Uluslararası Çalışmalar Enstitüsü araştırmacısı Mikkel Runge Olesen, süreci şu sözlerle değerlendirdi:
“Nispeten sınırlı değişiklikler için ödenmesi son derece yüksek bir bedel”
Olesen, müzakereler boyunca yaşanan gerginliklerin Danimarka, Grönland ve Avrupa hattındaki ilişkilere kalıcı zararlar verdiğini kaydetti. ABD’nin adadaki askeri varlık hakları 1951 tarihli anlaşmaya dayanırken, Başkan Yardımcısı JD Vance’in Mart 2025’te Pituffik Uzay Üssü’ne gerçekleştirdiği ziyarette Çin ve Rusya’nın adadaki hedeflerine dikkat çekerek sarf ettiği sözler endişeleri tırmandırmıştı:
“Grönland’da kafamızı kara gömmüp görmezden gelemeyiz”
Grönland’ın Diplomatik Statüsü ve Bağımsızlık Maddesi
Danimarka Parlamentosu Üyesi ve Grönland’ın sol eğilimli bağımsızlık yanlısı partisinin mensubu Naaja Nathanielsen, Grönland’ın Danimarka ile eş zamanlı olarak ilk defa bağlayıcı bir uluslararası metne doğrudan taraf olduğunu ifade etti:
“İlk kez masada gerçekten bir sandalyemiz oldu. Bu gurur duyduğumuz bir şey”
Nathanielsen, bu gelişmenin adanın gelecekteki dış politika özerkliğine temel oluşturacağını belirtti. Metinde Grönland’ın ilerleyen süreçte bağımsızlığını ilan etmesi ihtimaline yönelik özel bir hükme yer verildi:
“Grönland’ın bağımsız bir devlet olmak amacıyla kendi kaderini tayin etme hakkını kullanması durumunda, Danimarka Krallığı Hükümeti ve Grönland Hükümeti, bağımsız Grönland devletinin NATO’da kalmayı kabul etmesini birlikte sağlayacaktır”
