Bulgaristan eski Dışişleri Bakanı Nadezhda Neynsky, Karadeniz sahasındaki insansız hava aracı saldırılarının ülkenin Münhasır Ekonomik Bölgesi’ni tehdit ettiğini belirterek NATO Antlaşması’nın 4. maddesinin işletilmesi çağrısında bulundu. Neynsky, bölgedeki güvenlik risklerinin resmi istişare mekanizmasıyla müttefiklerin gündemine taşınması gerektiğini vurguladı.
Çatışmanın Bulgaristan’ın Münhasır Ekonomik Bölgesi’ne ulaşarak ulusal güvenlik tehdidi oluşturduğunu vurgulayan Neynsky, ülkesinin NATO Antlaşması’nın 4. maddesi uyarınca müttefikleriyle istişare talep etmek için tam ve haklı gerekçelere sahip olduğunu belirtti. 4. maddenin doğrudan 5. maddeyi tetiklemediğini hatırlatan deneyimli diplomat, Karadeniz’deki durumun artık uzak bir dış çatışma olarak görülemeyeceğini ve güvenlik endişelerinin NATO masasına taşınması gerektiğini ifade etti.
Karadeniz’deki seyrüsefer ve denizcilik güvenliğinin doğrudan ülke ekonomisini ve halkın refahını etkilediğine dikkat çeken Neynsky, son olaylarda kullanılan İHA’ların kaza sonucu değil, kasıtlı bir provokasyon ve hedefli bir saldırı amacıyla gönderildiğini savundu. Rusya’nın bu tür eylemlerle bölge ülkelerinde korku iklimi yaratarak iç tartışmaları alevlendirmeyi hedeflediğini belirten eski bakan, korkuyla alınan kararların tehlikesine işaret etti.
NATO 4. ve 5. Maddeleri Arasındaki Fark
Kuzey Atlantik Antlaşması’nın 4. maddesi, üye ülkelerden birinin toprak bütünlüğü, bağımsızlığı veya güvenliği tehlikeye girdiğinde bütün müttefiklerin resmi müzakere amacıyla toplanmasını sağlayan diplomatik bir çerçeve sunuyor. Doğrudan askeri bir operasyon yükümlülüğü getirmeyen bu prosedür, kriz dönemlerinde erken uyarı ve ortak değerlendirme mekanizması vazifesi görüyor.
İttifakın 5. maddesi ise bir üyeye yönelen silahlı taarruzu tüm ortaklara yapılmış kabul ederek müşterek askeri savunma sürecini işletiyor. Buna karşılık 4. madde, askeri güç kullanımını zorunlu kılmadan müttefikler arasında müşterek bir siyasi tutum ve güvenlik önlemleri paketinin oluşturulmasını amaçlıyor.
Sofya yönetiminin kriz karşısındaki tutumunu da eleştiren Neynsky, Ulusal Güvenlik Danışma Konseyi’nin toplanmakta geciktiğini vurguladı ve kamuoyunun sadece İHA’ların kime ait olduğunu değil, benzer olayların tekrarlanmaması için hangi somut güvenlik tedbirlerinin alındığını duyması gerektiğini ifade etti.
