Gastroenteroloji Uzmanı Prof. Dr. Meltem Ergün, karaciğerin kendini temizleyen en büyük organ olduğunu ve yediğimiz yiyeceklerden toksinlere kadar pek çok şeyi işlediğini söyledi. Karaciğeri zorlayan başlıca faktörler arasında alkol, hepatit virüsleri, obezite, yanlış ilaç kullanımı ve zehirli maddeler bulunuyor. Karaciğer yaklaşık 1,5 kilogram ağırlığında ve toksinleri atarak enfeksiyonlara karşı koruma sağlar; ancak aşırı yük altında hasar görebilir.
Karaciğeri Zorlayan Faktörler
- Alkol: Uzun süreli tüketim karaciğer yağlanması ve siroza yol açabilir.
- Hepatit Virüsleri: B ve C virüsleri kronikleşerek ciddi karaciğer hastalıklarına neden olabilir.
- Obezite ve Yanlış Beslenme: Yağlı ve şekeri yüksek yiyecekler karaciğeri yağlandırır.
- Bazı ilaçlar ve bitkisel ürünler: Bilinçsiz kullanım karaciğer hasarına yol açabilir.
- Zehirli Maddeler: Pestisit ve solvent gibi kimyasallar karaciğeri toksik hale getirebilir.
- Aç Kalma: Uzun süreli açlık karaciğer iltihabını tetikleyebilir.
- Sigara Uzun süreli kullanımı hücre hasarına neden olabilir.
Karaciğerin Görevini Yitirmesi ve Belirtileri
Uzun süreli alkol kullanımı ve ağır viral enfeksiyonlar siroz ve karaciğer yetmezliğine yol açabilir. Yağlanma genellikle belirti vermezken, ilerlediğinde karın bölgesinde şişlik, yorgunluk ve sindirim sorunları görülebilir. Ayrıca diyabet, kalp hastalıkları ve damar sorunları riski artar.
Karaciğere Destek Olmanın Yolları
Karaciğer kendini temizleyebilir olsa da toksinlere maruziyet arttıkça ona destek olmak gerekir. İzlenmesi gerekenler:
- Alkolü bırakın: Alkolü tamamen bırakanların karaciğer enzimleri 4 hafta içinde düzelir.
- Sağlıklı beslenin: Hazır ve işlenmiş gıdalardan uzak durun; Akdeniz tarzını benimseyin ve kiloyu kontrol edin.
- Hepatit aşılarınızı yaptırın.
- Gereksiz ilaç ve takviye ürünlerinden uzak durun.
- Günde en az 2-2,5 litre su için.
- Düzenli egzersiz yapın.
- Gece 23.00–03.00 saatlerinde erken uyuyun; bu saatler karaciğerin kendini yenilediği zamandır.
Test ve Kontroller
ALT, AST, GGT, ALP, Bilirubin ve Albumin gibi kan testleriyle karaciğer sağlığı izlenmelidir. Erken teşhis sorunların büyümesini engeller.
Dost Gıdalar
Karaciğer yağlanmasını önleyen ve toksinleri atan bazı gıdalar şunlardır:
- Enginar
- Sarımsak
- Limon
- Zeytinyağı
- Yeşil yapraklı sebzeler
- Ceviz
- Pancar
- Zerdeçal
