Colorado Eyalet Üniversitesi araştırmacıları, çatı tipi güneş panelleri altına ekilen safranın gölgesiz alanlara kıyasla iki kat fazla mahsul verdiğini belirledi. Elektrik üretimi ile tarımı birleştiren bu agrivoltaik sistemin, beş yıllık zaman diliminde yaklaşık 61 bin dolar net gelir sağlama potansiyeli taşıdığı bildirildi.
Denver’daki CSU Spur kampüsünde gerçekleştirilen deneylerde, yüzde 40 ışık geçirgenliğine sahip güneş panellerinin altındaki safran parselleri gözlemlendi. Elde edilen bulgular, panellerin sunduğu gölgeli ortamda gelişen bitkilerin açık çatılara oranla iki kat daha çok çiçek açtığını ve iki kat daha fazla kurutulmuş ürün sağladığını ortaya koydu. Yeşil çatıların süzek ve az besinli toprak yapısının safran için elverişli bir zemin oluşturduğu kaydedildi.
Farklı İklimlerde Işık Oranı Değişkenlik Gösteriyor
CSU araştırmacıları Jennifer Bousselot ve Reece Bailey hazırladıkları raporda, aşırı gölgenin verimi düşürebileceği uyarısında bulunarak panellerin zeminden 1,8 ila 2,4 metre yüksekte konumlandırılmasını tavsiye etti. Doğu Fas’ta 24 ay süren bir diğer saha çalışmasında ise en yüksek verime yüzde 30 gölgeleme seviyesinde ulaşıldı. Ölçüm tekniklerinin farklılığı nedeniyle her çatı ve iklim türü için tek bir standart ışık formülü bulunmuyor.
Beş Yıllık Gelir Projeksiyonu ve İş Gücü İhtiyacı
Colorado ekibinin 46 kilovatlık kurulu çatı paneli ve 405 metrekarelik tarım alanı üzerinden kurduğu modelde; safranın gramı 35 dolar, soğan tanesi 25 sent ve üretilen elektriğin 5 yıllık değeri 13 bin 470 dolar olarak hesaplandı. Sistemin beş yıl sonunda yaklaşık 61 bin dolar (yaklaşık 3 milyon lira) net kâr getirebileceği, fakat ilk yıl maliyetlerinin geliri aştığı ve ilk panel kurulum harcamalarının bu hesaba dahil edilmediği aktarıldı.
Vermont Üniversitesi verileri, yalnızca 1 gram kurutulmuş safran elde etmek adına 159 ila 179 çiçeğin elle toplanıp tepeciklerinin ayrılması gerektiğini gösteriyor. Ekim veya kasım aylarındaki hasadın üreticilere ek mevsimlik kazanç sağladığı, panellerin ise ısı stresini ve sulama ihtiyacını düşürdüğü vurgulandı.
CSU uzmanları operasyonel süreç hakkında şu tespiti paylaştı:
dikim, bakım ve hasat süreçlerinin tamamen elle yapılması sebebiyle çatı sistemlerinin kurulum ve işletim aşamalarında planlı bir yönetim gerektirdiğini altını çizerek belirtti.
