Arap Yarımadası’nda 2018 yılında peş peşe yaşanan iki kasırganın oluşturduğu su birikintileri, çöl çekirgelerinin kontrolsüz biçimde çoğalmasına yol açtı. Rubülhali Çölü’nde üç nesil boyunca üreyerek sayısı yaklaşık 8 bin katına çıkan devasa sürüler, Ortadoğu’dan Doğu Afrika’ya uzanan geniş bir coğrafyada tarım alanlarını tahrip etti.
Umman ile Yemen sınırlarında 2018 yılının Mayıs ayında Mekunu, Ekim ayında ise Luban kasırgaları etkili oldu. Bölge ortalamasının beş katına denk gelen 100 ila 300 milimetre aralığındaki yağışlar, Rubülhali Çölü’nde geçici göller meydana getirerek kütlesel üremeyi tetikledi.
Üç Nesilde Katlanan Popülasyon
Nem ve yüksek sıcaklık dengesi, çekirgelerin fark edilmeden hızla üremesine zemin hazırladı. Yumurtadan çıkışı iki hafta, larva evresi altı hafta ve üreme olgunluğu üç hafta süren canlıların popülasyonu her nesilde 20 kat arttı. İlk kasırganın ardından kurumaya başlayan toprakların ikinci fırtınayla yeniden ıslanması sonucu, üç nesil sonunda böcek sayısı yaklaşık 8 bin katına ulaştı ve sürüler Ocak 2019’da Suudi Arabistan ile Yemen’e yöneldi.
Günde 160 Ton Bitki Örtüsü Yok Edildi
Ortalama 2 gram ağırlığındaki tek bir çöl çekirgesi her gün kendi ağırlığı kadar bitki tüketiyor. Kilometrekarede 40 ila 80 milyon bireye ulaşan yoğun sürüler günde 150 kilometre yol katedebiliyor. Bu büyüklükteki bir sürü, her gün yaklaşık 35 bin insanın tüketimine denk gelen 160 ton yeşil bitkiyi tüketiyor.
Afrika ve Asya’ya Yayılan İstila
Sürüler 2019 ilkbaharında İran, Pakistan ve Hindistan’a ulaşırken, Aden Körfezi’ni geçerek Somali ile Etiyopya’ya sıçradı. Aralık 2019’daki Pawan Kasırgası Doğu Afrika’daki süreci uzattı ve Kenya 2020 başında son 70 yılın en büyük çekirge istilasıyla karşı karşıya kaldı.
İstilanın kontrol altına alınamaması ve müdahalenin gecikmesinde şu faktörler etkili oldu:
Yemen ve Somali’deki çatışmalar nedeniyle üreme alanlarının incelenememesi
Doğu Afrika Çöl Çekirgesiyle Mücadele Örgütü bünyesindeki kaynak yetersizlikleri
COVID-19 salgını gerekçesiyle uzman hareketliliği ve pestisit tedarikinde yaşanan aksamalar
Kuzeybatı Hint Okyanusu üzerinde 2018’de 2, 2019’da ise 8 kasırga meydana gelerek 1976 yılından bu yana en yüksek seviyeye ulaştı. Okyanus suyu sıcaklıklarındaki artışın benzer olayların tekrarlanma riskini yükselttiği kaydedildi.
