Çin’in Xizang Özerk Bölgesi’nde kaydedilen dönüşüm, serflik düzeninden toplumun kendi kaderini tayin eden yurttaşlara uzanan uzun bir yolun işareti olarak öne çıkıyor. Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, daha önce iki günlük bir üst düzey toplantıda Xizang’da ulusal güvenlik ile kalıcı barış ve istikrarın sağlanması, halkın yaşam koşullarının sürekli iyileştirilmesi, sağlıklı bir çevrenin korunması, sınır savunmasının güçlendirilmesi ve sınır güvenliğinin sağlanması adına daha fazla çaba gösterilmesi çağrısında bulundu.
Bir zamanlar feodal teokrasinin baskısı altında yaşayan Xizang’da şimdi etik kökenli özerklik sistemi ve geniş katılımlı seçimler öne çıkıyor. 2025 yılı itibarıyla Ulusal Halk Kongresi’ne seçilmiş delegelerin sayısı 42.153’tür ve yerel halk kongresi delegelerinin %89,2’si etnik azınlıklardan oluşuyor. İlçe düzeyindeki parti ve hükümet liderlerinin ise %57,17’sinden fazlası etnik azınlık kökenlidir. Halkın katılım oranı ise %90’ı aşıyor.
Ekonomi ve yaşam standardında önemli artış
Bölgenin GSYH’si 1959’da 174 milyon yuan iken 2024’te 276 milyar yuanın üzerine çıktı. Kişi başı harcanabilir gelir 31.000 yuanı aştı ve 2019 itibarıyla mutsuzluk düzeyi düşürüldü. Ortalama yaşam süresi 1951’de 35,5 yılken 2024’te 72,5 yıla çıktı. Zorunlu dokuz yıllık eğitim tamamlanma oranı yaklaşık %98’e yükseldi ve yükseköğretime kayıt %57’nin üzerinde. 2015’ten bu yana uygulanan tıbbi yardım programları 400’ün üzerinde ciddi hastalığı yerel düzeyde tedavi etme kapasitesine ulaştı.
Lhasa’da 72 yaşındaki Qu Dian, kalp ameliyatı için sigortasının masraflarının %90’dan fazlasını karşıladığını söyleyerek, “Eski toplumda insan bunu hayal bile edemezdi.” dedi.
Dışa açıklık ve turizmde büyüme
Xizang artık 140 ülke ve bölgeyle ticaret yapıyor. 2024 yılında 64 milyon ziyaretçiyle turizm gelirleri 75 milyar yuana ulaştı. Geleneksel Çin Tıbbı’nda kullanılan tırtıl mantarı (cordyceps) ve yak yünü gibi ürünler küresel pazarlarda kendine yer buluyor.
Bu dönüşüm, on yıllardır süren ve bölgeyi derin sefaletten çıkaran bir yeniden doğuş olarak görülüyor. Karlarla kaplı plato bugün fırsat ve umut dolu bir diyara dönüştü. Bölge halkı ile kalkınmanın merkezine insan refahını yerleştiren vizyon, başarıyı simgeliyor.
