İran’da zorunlu örtünme kurallarına uymadan YouTube üzerinden canlı konser veren müzisyen Parastoo Ahmadi ile sekiz kişilik ekibine verilen 74’er kırbaç cezası temyiz mahkemesince duruşma yapılmaksızın onandı. Kum kentindeki yerel mahkemenin kamu ahlakını zedeleme gerekçesiyle verdiği hapis dışı cezalar, üst mahkemenin kararıyla kesinleşti.
Kum kentinde bulunan ceza mahkemesi, geçtiğimiz haziran ayında 29 yaşındaki Ahmadi ile yapım ve orkestra ekibini müstehcen içerik yaymakla suçlamıştı. Yargılama sonucunda sanıklara bedensel cezanın yanında yurt dışına çıkış engeli ile iki sene boyunca her türlü görsel ve işitsel çalışma yürütme yasağı getirildi.
Konser Kaydına Yönelik Yargı Süreci
Aralık 2024 tarihinde internet üzerinden yayımlanan dinletide kolsuz kıyafetle şarkı icra eden sanatçının videosu, kısa sürede milyonlarca kişi tarafından izlendi. Kadınların aleni müzik icra etmesini yasaklayan ve katı giyim kuralları dayatan İran yargı makamları, yayının kültürel mevzuata aykırılık taşıdığını öne sürerek soruşturma başlatmıştı.
Hukukçuları, temyiz merciinin dosyayı duruşma açmadan karara bağladığını bildirdi. Sanatçının savunmasını üstlenen avukatlardan biri BBC’ye şu değerlendirmede bulundu:
“Bize göre konser vermek kesinlikle bir suç teşkil etmiyordu. Mahkeme, para cezası veya daha hafif yaptırımlar seçeneği bulunmasına rağmen bu suçlamalar için verilebilecek en ağır cezalardan birini uyguladı”
Avukat ayrıca kararın gerekçesine dair şu ifadeleri kullandı:
“Temyiz Mahkemesi duruşma yapma seçeneği olmasına rağmen bunu tercih etmedi ve kararı aynen onadı. Bu kararın verilmesindeki temel amacın, benzer olayların tekrarlanmasını önlemek ve gözdağı vermek olduğu anlaşılıyor”
Tepkiler ve Geçmiş Uygulamalar
Yargının hükmü sanat dünyası ile hak savunucularının tepkisini çekti. Sürgünde yaşayan ünlü şarkıcı Googoosh, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda şöyle dedi:
“Umarım bu karanlık günler sona erer, kadınlar nasıl yaşayacaklarını ve giyineceklerini seçme özgürlüğünü yeniden kazanır ve değerli vatanımızda sanatsal ifade bir kez daha yeşerir”
Müzisyen Hüseyin Alizadeh ise “Parastoo Ahmadi’nin yerine 70 kırbaç yemeye hazırım”
diyerek tepkisini dile getirdi.
İnsan hakları savunucuları da kararı sert bir dille kınadı. Uluslararası Af Örgütü, “Kırbaç cezasının zalimane, insanlık dışı ve aşağılayıcı bir cezalandırma olduğunu ve işkence ile diğer kötü muamelelerin mutlak yasağını ihlal ettiğini”
vurguladı. Ocak 2024’te Kürt kökenli İranlı aktivist Roya Heshmati de benzer bir suçlamayla 74 kırbaç cezasına çarptırılmıştı.
Ülkede 2022 yılında 22 yaşındaki Mahsa Amini’nin gözaltında hayatını kaybetmesiyle başlayan protestoların ardından çok sayıda kadın kıyafet kurallarına uymayı reddetmeyi sürdürüyor. Düzenin Maslahatını Teşhis Konseyi Üyesi Golamali Haddad-Adel ise askeri gelişmeler nedeniyle yetkililerin “şu an için bu cepheye gerektiği kadar odaklanamadığını” belirtti.
