Afganistan’da kadınlar, iktidarın yeniden Taliban kontrolüne geçmesiyle birlikte sistematik bir ayrımcılığa ve izole edilme politikalarına maruz kalıyor. Kamusal alandan uzaklaştırılmaları, eğitim ve istihdam imkanlarının büyük ölçüde kısıtlanmasıyla kendini gösteriyor. Taliban yönetiminin uygulamaları ve uluslararası kurumların tepkilerinin yetersizliği bu krizi derinleştiriyor. Kadınların susturulması, otoriter rejimin önemli araçlarından biri haline geliyor. Bu politikaların devamı, Afgan toplumunun uzun vadede ciddi biçimde dönüşmesine yol açabilir.
Sosyo-Kültürel ve Psikolojik Sonuçlar
Kadınlar susturulduğunda toplumsal yaşam ciddi şekilde bölünecek ve zayıflayacaktır. Kız çocukları rol modellerinden mahrum kalacak, aileler kadınların liderlik ve gelir kaynaklarından yoksun kalacaktır. Bu durum, toplumda derin patriarkal yapının pekişmesine yol açar. Erken yaşta evlilikler ve Taliban üyeleriyle evlilikler de yaygınlaşıyor. Kadınların seçme ve karar verme hakları kısıtlandıkça depresyon, aile içi şiddet ve intihar oranlarında artış görülebilir. Erkekler ise çok eşlilikle kadınlar üzerinde egemenlik kurma eğilimini güçlendirecek bir ortamla karşı karşıya kalabilir.
Ekonomik ve Siyasi Sonuçlar
Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı’nın 2022 raporuna göre, kadınların istihdamdan uzaklaştırılması Afganistan ekonomisine yaklaşık 1 milyar USD’lik kayıp yaşatmış ve ülke GSYİH’sının %5’ine denk gelmiştir. Nüfusun yaklaşık %80’i eğitim ve istihdamdan tamamen men edilmiştir. Bu kayıplar, kısa ve uzun vadede ülke kalkınmasını engellerken, kadınların politika ve diplomasi alanında dışlanması uluslararası ilişkileri zayıflatıyor ve bağımlılığı artırıyor. Kadınların sesinin duyulması ve karar alma süreçlerine katılması engelleniyor, bu da ülkenin bütünsel gelişimini olumsuz etkileyebilir.
Zorluklar ve Çözüm Yolları
Mevcut durumda, kadınların sistematik baskıya maruz kalması, yoksulluk, ruhsal travma ve istikrarsızlık gibi sorunları derinleştiriyor. Çözüm için hem uluslararası hem de iç dinamiklerin harekete geçmesi gerekiyor. İçerde bağımsız kurumlar ve uzman birimler kurulmalı; sağlık, eğitim, hukuki ve siyasi bilinçlendirme ile ekonomik destek alanlarında çalışmalar yapılmalıdır. Ayrıca yerel örgütlenmeler ve girişimler desteklenmelidir. Online eğitim platformları, mikro kredi programları ve gizli eğitim kurumları gibi alternatiflerle kadınların eğitim ve ekonomik hayata katılımı artırılabilir. Uluslararası toplum ise diplomatik baskı ve yaptırımların yanı sıra esnek ve sürdürülebilir destek mekanizmaları geliştirmelidir. Kırsal ve şehirdeki kadınların ihtiyaçlarına uygun hibrit eğitim modelleri, internet erişimi ve mobil teknolojilerle desteklenebilir. Kadınların becerilerini kullanabilecekleri platformlar oluşturarak ürünlerini satabilmeleri ve gelir elde etmeleri sağlanabilir.
Gelecek ve Sürdürülebilirlik
Afgan kadınlarının çeşitli etnik, bölgesel ve sosyal geçmişleri, çözümlerin çok boyutlu ve özelleştirilmiş olmasını gerektirir. Kadınların deneyim ve bilgileri dikkate alınmalı, karar alma süreçlerine katılmaları sağlanmalıdır. Kadın haklarının güçlendirilmesi ve sürdürülebilir kalkınma için yerel kadın örgütleri ve sivil toplum temsilcilerinin sesinin duyulması önemlidir. Doğru adımlar atıldığında kadınların toplumdaki yeri güçlenecek ve cinsiyet ayrımcılığı sona erecektir. Afganistan böylece kadınların toplumun tam ve eşit bir parçası olduğu bir geleceğe doğru ilerleyebilir.
